آموزش قرآن
 
  خانه آخرین مطالب لینک دوستان تماس با ما  

   


اسفند 1399
شن یک دو سه چهار پنج جم
 << <   > >>
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            



بشتابید بشتابید بشتابید «زکات علم نشر آن است » حرف دل ، حرف حساب و آموزش های قرآنی هدف این وبلاگ است منتظر نظرات سازنده دوستان و خوانندگان گرامی هستم .آدرس ایمیل من : jannan.j55@gmail.com




جستجو





Random photo

شهدا شرمنده ایم





کاربران آنلاین

  • احمدي بيغش
  • بهاره شيرخاني




  • کاربران تصادفی





    حدیث موضوعی

    حدیث موضوعی



    اوقات شرعی



      گام سوم : آموزش لحن عربی در حرکت کسره   ...

    گام سوم : آموزش لحن عربی در حرکت کسره  
    پس از گذشت حدود دو یا سه هفته انتظار میرود که قرآن آموزان تا حدودی با متن کتاب قرآن انس گرفته و با متن کتاب و شکل خطوط آن به صورت دیداری آشنا شده باشند و درعین حال ، با تمرینی که در خواندن حرکات ، انجام داده اند دقت لازم را در نگاه به حرکات، کسب کرده باشند .اکنون وقت آن است که لحن عربی و صدای عربی در سه حرکت فتحه و کسره و ضمه را آموزش دهیم .اما از آنجایی که حرکت فتحه ، صدایش در فارسی و عربی یکسان است فقط در مورد دو حرکت کسره و ضمه سخن می گوییم .و بهتر است به جای اینکه از اسم فتحه و کسره و ضمه استفاده کنیم از این پس از صدای آنها استفاده کنیم بعنی بگوییم « َ » - « ِ » - «ُ » .تا قرآن آموزان هم گوششان به این سه صدا عادت کند .

    اکنون به آموزش زیر توجه کنید :

    مربی : در مجموع، ما در خواندن کلمات، از سه حرکت اصلی « َ » - « ِ » -  «ُ »  استفاده می کنیم . نکته ای که در این سه حرکت باید یاد بگیریم این است که این حرکات را با لحن عربی بخوانیم لذا با فتحه کاری نداریم چون لحن و صدای آن با فارسی تفاوتی ندارد .اما در مورد « ِ » و  «ُ »  باید تجدید نظری در خواندنشان بکنیم.ما با صدای « ِ »  در فارسی آشنایی داریم کلماتی را بگویید که صدای « ِ » در آنها شنیده می شود  

    قرآن آموزان : مثل : مداد – کتاب – استکان – شنا –

    ( در اینجا اجازه دهید تا قرآن آموزان تا جایی که می توانند کلماتی را بگویند که در آنها صدای «ِ » شنیده می شود و همه آنها را روی تخته بنویسید .)

    مربی : همین حرکت کسره که شما در این کلمات قرائت کردید، در لحن عربی، صدای دیگری دارد .صدای کسره در عربی همان صدای ( ای) است مثل : خیابان – بیابان – نیاسر – بیا –کیانوش -

    صدایی که در کلمات بالا  می شنوید همان صدایی است که باید در کسره عربی به کار ببرید.

    تمرین لازم :یک هفته باید همین تمرین، در متن قرآن پیاده شود به این شکل که قبل از این که هر آیه ای خوانده شود، ابتدا فقط کسره های آیه را پیدا کنید و آنها را متصل و پشت سر هم بخوانید مثلا در آیه ی : بِسمِ اللهِ الرحمنِ الرحیمِ  فقط دور کسره ها خط بکشید و سپس همین پنج تا کسره ای که در این آیه پیدا کرده اید را پشت سر هم و با لحن عربی بخوانید سپس در مرحله بعدی این حرکات را به همراه حروفشان ، پشت سر هم بخوانید یعنی در مورد آیه ای که مثال زدیم اینگونه بخوانید : بِ مِ هِ نِ مِ – اکنون همین حروف کسره دار را در متن کلمه اش بخوانید و سپس همه اینها را در متن آیه بخوانید.

     ( این تمرین را حتما باید مربی روی کلمات متعدد  به همان نحو که قرار است قرآن آموز، در منزل تمرین کند برایش اجرا کند تا نحوه تمرین را یاد بگیرد و در منزل به اشتباه تمرین نکند .)

    موضوعات: درس اول آموزش مفاهیم  لینک ثابت



    [چهارشنبه 1395-12-11] [ 09:49:00 ب.ظ ]





      گام دوم آموزش روخوانی : تمرین دیداری   ...

    گام دوم : آموزش تمرین دیداری و نگاه به حرکات
    نکته مهم در امر آموزش، این است که اگر مطلبی را همه بلد هستند و میدانند ، دیگر لازم نیست در مورد آن، توضیحی اضافه داده شود و ذهن قرآن آموز از اصل مطلب دور شود .مثلا در آموزش حرکات سه گانه ی فتحه و کسره و ضمه ، عموم افراد ، این سه حرکت را می شناسند و صدای آن را به خوبی در فارسی می شناسند بنابراین لازم نیست خود حرکات ، آموزش داده شود .اکنون به آموزش زیر توجه کنید :

    مربی : شما می دانید که در زبان عربی از همان حروف الفبای فارسی استفاده می شود با این مزیت که در زبان فارسی روی حروف ، حرکت گذاری نشده است اما در زبان عربی روی حروف، حرکت گذاری هم دارد پس قاعدتا کار ما برای خواندن قرآن، باید راحت تر باشد پس چطور است که خوب نمی خوانیم ؟

    (منتظر پاسخ های متفاوت از قرآن آموزان باشید تا خودشان آسیب را به چالش بکشند و بشناسند .)

    مربی :جمع بندی : حروف که همان حروف فارسی است ، حرکات هم که همان حرکات است و روی حروف هم حرکت گذاری شده است پس اشکال در این است که مهارت لازم در تطبیق این حروف و حرکات را نداریم تا بتوانیم آنها را سَرِهم کنیم. این مهارت، با نگاه دقیق به دست می آید .چشم شما باید به حرکات دوخته شود و حرکات را دنبال کنید چون حروف، درشت تر هستند و در افق و زاویه دید شما قرا می گیرند اما حرکت، چون ریز است از نگاه شما دور می شود .تا مدتی تمرین شما باید همین باشد که به حرکات نگاه کنید و بخوانید .

    نکته : به هیچ وجه همه کلمات را بخش خوانی نکنید بلکه تنها در کلماتی که دچار اشکال می شوید بخش خوانی کنید و در همین موارد هم در مراتب بعدی، همان کلمه را از بخش خوانی خارج کنید مثلا در کلمه  : سَنَکتُبُ می گویید : سَ  نَک تُ بُ – همین را در مرتبه بعدی می گویید : سَنَک  تُبُ  

    نکته : حرف بدون حرکت و حرکت بدون حرف قابلیت خوانده شدن را ندارد شما باید این هردو را با هم داشته باشید .

    تمرین لازم : تمرینی که در این مرحله می تواند برا ی شما مفید باشد این است که در یک صفحه قرآن به صورت متصل ، فقط حرکات را بخوانید .این امر باعث می شود که دقت شما برای دیدن حرکات ، بالا برود .به طور مثال وقتی در سوره حمد با آیه « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ -  الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » مواجه می شوید فقط بخوانید :«  َ  ساکن  َ  ساکن ُ  ِ آ  ِ  َ  ای َ » یعنی شما فقط صدای حرکات را می خوانید نه حروف را .

    تا دو یا سه جلسه باید روی همین مورد تمرین داشته باشیم یعنی حدود یک هفته تا ده روز همه این تمرین را ادامه دهند.

    موضوعات: درس اول آموزش مفاهیم  لینک ثابت



    [سه شنبه 1395-12-10] [ 10:45:00 ق.ظ ]





      'گام اول آموزش روخوانی   ...

    بخش اول : آموزش روخوانی و روانخوانی
     

    اکنون با عبور از مراحل مقدماتی و ذکر آسیب ها می توانیم وارد آموزش قرآن بشویم که در طی جلسات متعدد صورت می گیرد .

    خدا قرآن را بر پیامبرش نازل کرد تا همه بتوانند آن را بخوانند و از آن بهره بگیرند بنابراین محال است که کسی نتواند قرآن خواندن را یاد بگیرد. اولین قدم در عمل به قرآن، این است که یاد بگیریم آن را از رو بخوانیم .قرآن، تنها کتابی است که حتی اگر آن را نفهمیم، خواندنش، فایده دارد. یعنی همین که از روی آن می خوانیم زمینه را برای فهم و عمل به آن فراهم می کنیم .پس نگوییم که : آنچه مهم است ، عمل به قرآن است و خواندن و یا حفظ کردن آن، بدون عمل، فایده ندارد. اولین فایده قرآن، در همین خواندنِ آن است. تا در پله اول، قدم نگذاشته ایم، چطور می توانیم به پله بعدی برویم .پله اول در مسیر قرآن، همین روخوانی صحیح قرآن است .

    قرآن به زبان عربی است و باید آنرا باهمان زبان عربی صحیح یاد گرفت پس نگویید که فارسی خوانی کافی است ،اینطور نیست ؛ اگر میخواهیم حق کلام را ادا کنیم باید با قواعد زبان عربی آن را یاد بگیریم و بخوانیم.و بساری از اشکالات روخوانی و روانخوانی هم با همین لحن عربی ، برطرف می شود.

     این قوانین، یک مجموعه قوانین تجویدی هستند که برای راحت تر شدن کار قرآن آموز و برای اینکه یکدفعه با حجمی وسیع از قواعد روبرو نشود، در سه مرحله کلی : روخوانی – روانخوانی و تجوید سطح 1 و 2 تقسیم بندی شده است و البته ممکن است بنا به سلیقه ، تقسیم بندی متفاوتی هم داشته باشد اما در مجموع، همه آنها قواعد تجویدی هستند که به شرح زیر در طرح درس قرار می گیرند :

    مراحل و جلسات درسی روخوانی و روانخوانی :

    1-لحن عربی حرکات کوتاه و کشیده

    2-عدم کشش در حرکات کوتاه و کوتاه نشدن حرکات کشیده

    3-نحوه خواندن حروف ساکن

    4- حروف ناخوانا و اتصالات یک کلمه، به کلمه ساکن یا تشدید دار در کلمه بعد(همزه وصل)

    5- تنوین

    6- تشدید

    7-وقف و انواع آن

    8-مد

    9- لام در لفظ جلاله الله

    10- اشباع ضمیر ه

    11- حروف مقطعه

    مراحل و جلسات درسی تجوید سطح 1

    1-ارزشیابی در روخوانی و روانخوانی

    2-خواندن الف در هشت حرف

    3-مخارج حروف

    4-وقف و ابتدا

    5-مد و انواع آن

    6-احکام نون ساکنه (ادغام و اخفاء و اقلاب و اظهار)

    7-احکام میم ساکنه

    8-غنه

    طرح درس تجوید سطح 2

    1-ارزشیابی از تجوید سطح 1

    2-مرتل خوانی

    3-صفات حروف

    4-احکام حروف

    5-تفخیم و ترقیق

     

    طول دوره :
    تعیین طول دوره آموزشی در هر یک از رشته های آموزشی قرآنی در ایجاد انگیزه بیشتر یادگیری، بسیار مؤثر است .چراکه افق پیش روی قرآن آموز برایش تبیین می شود و می داند که انتهای مسیرش کجاست و چه مراحلی را طی خواهد کرد.درعین حال نباید انتظار داشته باشیم که در طول مدت کوتاهی به نتیجه برسیم چون همانطور که گفتیم ما باید به دنبال مهارت آموزی باشیم نه یادگیری یک سری قواعد تئوری .و لازمه این امر، صبوری در این راه به همراه تمرین مستمر است .

    یک دوره آموزشی روخوانی و روانخوانی در بازه زمانی 2 ماه تا 4 ماه به پایان می رسد و لی این مشروط به تمرین روزانه و مستمر می باشد و به معنی عدم نیاز به دوره مستمر قرآن در پایان این مدت نیست .

    گروه های سنی مورد آموزش :
    آموزش روخوانی و روانخوانی قرآن را می توانیم از زمانی که یک شخص با حروف الفبا آشنا می شود آغاز کنیم بنابراین مساله سن و سواد مطرح نیست .به این معنی که ملاک ، آموزش حروف الفبا است و اگر یک کودک زیر 7 سال هم بتواند با حروف الفبا و حرکات آشنا شود و آنها را یاد بگیرد می توان روخوانی قرآن را به او آموزش داد .همانطور که یک فرد بیسواد، حتی در سنین بالا اگر بخواهد قرآن خواندن را یاد بگیرد یکی از راه های آموزش او این است که حروف الفبا و حرکات را به او یاد دهیم . فلش کارت هایی که روی هر یک از آنها حروف الفبا نوشته شده و در کنار آن کلمه ی پرتکرار قرآنی که همان حرف در آن به کار رفته است نوشته شده است را مورد استفاده قرار دهیم  و به این ترتیب با حوصله و گذاشتن وقت و زمان کافی و مناسب، به صورت همزمان ، حروف و کلمات قرآنی را آموزش دهیم .در مورد این گرئه هم باید لحن عربی را ملاک کار آموزش قرار دهیم .البته از راههای دیگری نیز میتوان استفاده کرد که با به کار گیری خلاقیت های بیشتر، قابل طراحی می باشد .

     در آموزش روخوانی و روانخوانی، بین دو گروه کودک و بزرگسال باید تفکیک قائل شویم .

    در آموزش به کودکان نوع کار متفاوت خواهد بود چون باید جذابیتهای بیشتری برای آنان فراهم شود و از شیوه های بازی و سرگرمی برای آموزش استفاده شود که در بخش های بعدی به آن اشاره خواهد شد و نیز از همه مهمتر این است که باید جوایزی برای پیشرفت قرآن آموزان در نظر گرفته شود و در یک فضای رقابتی سالم به یادگیری قرآن مشغول شوند .

    مراحل و جلسات آموزش روخوانی و روانخوانی
     

    گام اول: تعیین سطح
    در مراحل آموزش، پیش از هر کاری باید سطح قرآن آموزان تعیین شود به این صورت که صفحه ای از قرآن که تا به حال با آن مواجهه نداشته اند را در اختیار آنها بگذاریم و بخواهیم تا بخوانند و این قرائت  باید از روی متن  کتاب قرآن باشد نه از متن کتابهای آموزشی .چون یکی از آسیبهای روخوانی و روانخوانی قرآن این است که تمرین قرآن آموزان از روی کتابهای آموزشی صورت می گیرد حال آنکه تنها کتاب آموزشی ما برای قرآن آموز باید خود قرآن باشد و از روز اول با قرآن روبرو باشد و با صفحات و خطوط آن آشنا شود.

    با انجام این آزمون تعیین سطح، قرآن آموزان به چند دسته تقسیم بندی می شوند :

    1-گروهی که قرآن را روان و با لحن عربی می خوانند ولی همه قواعد تجویدی را اجرا نمی کنند .

    این افراد، در صورتی که هیچ دوره آموزشی را نگذرانده باشند بهتر است در یک دوره کوتاه مدت با قواعد روخوانی هم آشنا شوند تا صحت خواندن آنها با توان علمی نیز همراه باشد. اما اگر دوره آموزشی گذرانده اند می توانند در سطح تجوید، آموزش ببینند.

    2-گروهی که قرآن را روان و با لحن فارسی می خوانند .

    این افراد باید در دوره روخوانی و روانخوانی آموزش ببینند و از همان آغاز آموزش، با لحن عربی آشنا شوند و مهمترین امر در مورد این گروه این است که در طول یک دوره یک ماهه به صورت مستمر و مرتب نوار ترتیل گوش کنند و با سبکی کاملا تقلیدی از نوار ترتیل، قرآن را تلاوت کنند .

    3-گروهی که قرآن را بریده بریده و با تپق می خوانند و در اتصال کلمات و عبارات به همدیگر اشکال دارند ولی خود کلمات را درست می خوانند .

    این افراد باید در دوره روخوانی و روانخوانی شرکت کنند ودر شروع آموزش، تا مدت یک یا دو هفته فقط کلماتی را به صورت چند تایی و با یک نفس به صورت متصل بخوانند (خارج از متن قرآن ) و سپس در هفته سوم، وارد متن قرآن شوند و همین تمرین را برروی کلمات متصل قرآن انجام دهند .

    4-گروهی که حتی در خواندن کلمات دچار مشکل هستند.

    این افراد را با استفاده از شیوه ضرب خوانی روی کلمات ، به مهارت کلمه خوانی می رسانیم و بعد به ترتیب، تمرین های گروه 3 و سپس تمرین های گروه 2 و سپس تمرین های گروه 1 را برای آنها در دستور کار آموزشی قرار می دهیم .

    نکات مهم :

    * در تمام گروه ها باید لحن عربی، پایه کار باشد تا کم کم و به مرور زمان به این لحن عادت کنند. پیامبر بزرگوار فرمودند قرآن را بالحن عربی فرا گیرید .در آموزش قرآن از همان ابتدا باید به لحن عرب تکیه کرد همانطور که کودکان، لحن و لهجه‌های ترکی، یزدی و شمالی را از همان کودکی فرا می‌گیرند، مشکلی ندارند که لحن عربی را فرا گیرند پس می‌توان نتیجه گرفت از همان ابتدا می‌توان لحن عرب را آموزش داد.

    * نکته مهم در این مرحله این است که به همه این امیدواری داده شود که در صورت انجام تمرینات مناسب پس از گذشت سه الی چهار ماه به توانایی روانخوانی خواهند رسید اما هر گروه، به آموزش هایی جداگانه نیاز دارند ..

    گام دوم : آموزش تمرین دیداری و نگاه به حرکات
    نکته مهم در امر آموزش، این است که اگر مطلبی را همه بلد هستند و میدانند ، دیگر لازم نیست در مورد آن، توضیحی اضافه داده شود و ذهن قرآن آموز از اصل مطلب دور شود .مثلا در آموزش حرکات سه گانه ی فتحه و کسره و ضمه ، عموم افراد ، این سه حرکت را می شناسند و صدای آن را به خوبی در فارسی می شناسند بنابراین لازم نیست خود حرکات ، آموزش داده شود .اکنون به آموزش زیر توجه کنید :

    مربی : شما می دانید که در زبان عربی از همان حروف الفبای فارسی استفاده می شود با این مزیت که در زبان فارسی روی حروف ، حرکت گذاری نشده است اما در زبان عربی روی حروف، حرکت گذاری هم دارد پس قاعدتا کار ما برای خواندن قرآن، باید راحت تر باشد پس چطور است که خوب نمی خوانیم ؟

    (منتظر پاسخ های متفاوت از قرآن آموزان باشید تا خودشان آسیب را به چالش بکشند و بشناسند .)

    مربی :جمع بندی : حروف که همان حروف فارسی است ، حرکات هم که همان حرکات است و روی حروف هم حرکت گذاری شده است پس اشکال در این است که مهارت لازم در تطبیق این حروف و حرکات را نداریم تا بتوانیم آنها را سَرِهم کنیم. این مهارت، با نگاه دقیق به دست می آید .چشم شما باید به حرکات دوخته شود و حرکات را دنبال کنید چون حروف، درشت تر هستند و در افق و زاویه دید شما قرا می گیرند اما حرکت، چون ریز است از نگاه شما دور می شود .تا مدتی تمرین شما باید همین باشد که به حرکات نگاه کنید و بخوانید .

    نکته : به هیچ وجه همه کلمات را بخش خوانی نکنید بلکه تنها در کلماتی که دچار اشکال می شوید بخش خوانی کنید و در همین موارد هم در مراتب بعدی، همان کلمه را از بخش خوانی خارج کنید مثلا در کلمه  : سَنَکتُبُ می گویید : سَ  نَک تُ بُ – همین را در مرتبه بعدی می گویید : سَنَک  تُبُ  

    نکته : حرف بدون حرکت و حرکت بدون حرف قابلیت خوانده شدن را ندارد شما باید این هردو را با هم داشته باشید .

    تمرین لازم : تمرینی که در این مرحله می تواند برا ی شما مفید باشد این است که در یک صفحه قرآن به صورت متصل ، فقط حرکات را بخوانید .این امر باعث می شود که دقت شما برای دیدن حرکات ، بالا برود .به طور مثال وقتی در سوره حمد با آیه « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ -  الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » مواجه می شوید فقط بخوانید :«  َ  ساکن  َ  ساکن ُ  ِ آ  ِ  َ  ای َ » یعنی شما فقط صدای حرکات را می خوانید نه حروف را .

    تا دو یا سه جلسه باید روی همین مورد تمرین داشته باشیم یعنی حدود یک هفته تا ده روز همه این تمرین را ادامه دهند.

    ادامه دارد…………

    موضوعات: درس اول آموزش مفاهیم  لینک ثابت



    [یکشنبه 1395-12-08] [ 09:21:00 ق.ظ ]





      آموزش گام به گام روخوانی : مقدمه   ...

    مقدمه
    خداوند در قرآن کریم فرموده است: تا جایی که برای شما میسّر است، قرآن را تلاوت کنید. (مزمل/20)

    در روایات اسلامی برای تعلیم و تعلم قرآن کریم سفارش زیادی شده است و برای آن اجر و پاداش فراوانی در نظر گرفته شده. و این امر، مسلمانان را بر آن داشته تا به عنوان یک فریضه الهی، قرآن را بیاموزند و به دیگران نیز آموزش دهند.

    پیامبر اکرم صلی اله علیه و آله می فرمایند:

    هیچ زن و مرد مومنی نیست، آزاده و برده، مگر اینکه خداوند بر او حق واجبی دارد که باید به اندازه توانش، قرآن را بیاموزد و در آن بیندیشد و نسبت به معارف و احکامش آگاهی پیدا کند.

    برای آموزش قرآن در هر عصر و زمانی شیوه خاصی به کار گرفته می شود، و امروزه نیز با پیشرفت فنون آموزش با توجه به مشترکات زبان فارسی و عربی، روش های ساده ای جهت آموزش قرآن ارائه شده که هر کدام به نوبه ی خود دارای محاسنی می باشند.

    در این آموزش، تلاش ما بر این بوده است که از ارائه توضیحات اضافه تئوری صرف نظر کنیم و تنها به ارائه راهکار عملی بپردزیم تا قرآن آموز محترم از هر نوع حاشیه و متن اضافی دور باشد و ذهن و بیان خود را متوجه تلفظ و ارائه عملیاتی قواعد بر روی آیات قرآن بنماید .

    مهمترین رویکرد برنامه آموزشی قرآن جامعییت آموزشی قرآن است، یعنی آموزش قرآن باید به نحوی باشد همه ی حیطه های یادگیری را شامل شود و تمامی موضوعات ضروری آموزش قرآن مانند روخوانی، روان خوانی، صحت قرآن، توانایی درک معنای عبارات و آیات ساده قرآن و آشنایی با معارف انسان ساز آن تدبر در آیات الهی را در حد امکان شامل شود.

    این کتاب در سه بخش جداگانه به آموزش مهارت های لازم در سه مرحله ی : 1-  روخوانی و روانخوانی . 2- فصیح خوانی  .3- تجوید  می پردازد .

    نکته مورد توجه و ویژه در این کتاب این است که هم مربیان محترم به عنوان شیوه تدریس و هم قرآن آموزان محترم به عنوان کتاب آموزشی میتوانند از آن استفاده کنند. البته این به این معنی نیست که این یک کتاب خود آموز است چراکه برای یادگیری قرآن از مرحله ابتدایی تا نهایی آن نیاز به حضور یک مربی، ضروری است .

     

     

     

     

    ضرورت یادگیری قرآن در کلام روایات
    قرآن پیام روشن الهی است که همه انسان ها را به راستی درستکاری دعوت می کند. از صدر اسلام تا کنون، آموزش این پیام جاودانه ی الهی از مهم ترین اهداف تعلیم و تربیت در میان مسلمانان بوده است.

    قرآن‌ مجيد اصل‌ و بنياد دين‌ اسلام‌ است، و بقای دين و امت اسلامی،‌ در اشاعه و تعلیم و تعلّم آن است‌. رسول‌ خدا، صلّی‌الله‌علیه‌وسلّم، فرموده است: «خَيْرُكُم‌ْ مَن‌ْ تَعَلَّم‌َ الْقُرْآن‌َ وَ عَلَّمَه»؛ بهترين‌ شما كسي‌ است‌ كه‌ قرآن‌ را ياد بگيرد و به‌ ديگران‌ ياد بدهد.

    بالاترین سطح تعليم قرآن، فراگیری آن همراه با فهم مطالب‌ و رهنمودهای آن است، و پايين‌ترين‌ سطح آن، فراگیری روخوانی و درست‌خوانی قرآن‌ است. ملاّ علي‌ قاري از علامه زركشي نقل‌ كرده‌ است‌ كه‌ اگر در يك‌ شهر يا روستا هيچ‌ قرآن‌خوانی‌ نباشد، همة اهل آن شهر و روستا‌ گناهكار مي‌شوند.

    سهل‌بن معاذ جهني،‌ رضی‌الله‌عنه، مي‌گويد که رسول‌ اكرم، صلّی‌الله‌علیه‌وسلّم، فرمود: «مَن‌ْ قَرَأَ الْقُرْآن‌َ وَ عَمِل‌َ بِمَا فِيْه‌ِ اُلْبِس‌َ وَالِدَاه‌ُ تَاجًا يَوْم‌َ الْقِيَامَة‌ِ ضَوْئُه‌ اَحْسَن‌ُ مِن‌ْ ضَوْءِ الشَّمْس‌ِ فِي‌ْ بُيُوْت‌ِ الدُّنْيَا لَوْ كَانَت‌ْ فِيْكُم‌ْ فَمَا ظَنُّكُم‌ْ بِالَّذِي‌ْ عَمِل‌َ بِهذَا»؛ هر كس‌ قرآن‌ مجيد را بخواند و بر آن‌ عمل‌ كند، روز قيامت‌ بر سر پدر و مادرش‌ چنان‌ تاجي‌ نهاده‌ مي‌شود كه‌ روشنايي‌ آن‌ از روشنايي خورشيد اگر در خانه‌هاي دنیا و در میان شما باشد، بيشتر خواهد بود. باوجوداین، چه‌ گمان‌ دارید دربارة [جایگاه] كسي‌ که بر آن‌ عمل‌ كرده‌ باشد.

    وقتي‌ به‌ پدر و مادر او چنان‌ پاداشي‌ داده‌ مي‌شود، بديهي‌ است‌ كه‌ اجر خود او به‌‌مراتب‌ بيشتر خواهد بود و رسيدن‌ اين‌ اجر به‌ پدر و مادر به‌ اين‌ دلیل است‌ كه‌ آنها سبب وجود وی شدند و زمینة تعلیم و تربیت قرآنی فرزند را فراهم کردند.

    امام طبرانی در جمع‌ الفوائد‌ از حضرت‌ انس، رضی‌الله‌عنه، نقل کرده است که رسول‌ اكرم، صلّی‌الله‌علیه‌وسلّم، فرمود: هركس‌ به فرزندش‌ روخواني‌ قرآن یاد بدهد، تمام‌ گناهان‌ گذشته‌ و آينده‌اش‌ بخشوده‌ خواهد شد. و هركس‌ فرزندش‌ را حافظ‌ قرآن‌ بگرداند، روز قيامت‌ با چهره‌اي‌ نوراني‌ همچون‌ ماه‌ شب‌ چهارده‌ از قبر بلند مي‌شود، و به‌ فرزندش‌ گفته‌ مي‌شود تلاوت‌ قرآن را شروع‌ كند، و فرزند هر آيه‌اي‌ را كه‌ مي‌خواند بر درجات‌ پدر افزوده‌ مي‌شود، و اين‌ افزايش‌ درجات‌ تا پایان تلاوت‌ قرآن‌ ادامه مي‌یابد.

    قرآن‌ خواندن و قرآن آموختن‌ فرزند اين همه‌ ثواب و فضايل‌ براي‌ والدین در بردارد، اما اگر پدر و مادری به‌خاطر مال و موقعیت دنیوی و یا غفلت و کوتاهی‌، فرزندشان را از فراگیری قرآن محروم‌ كنند نه‌ تنها از اين‌ ثواب نصیبی نخواهند داشت که در پيش‌گاه الله تعالي بايد پاسخ‌گو نيز باشند

     

    علی علیه السلام می فرماید: قرآن را یاد بگیرید که بهار دلهاست، و نیکو آن را تلاوت کنید که سودمندترین چیز برای شما قرآن است.( نهج البلاغه، خطبه 110)

    اینها نمونه هایی بود از روایاتی که درباره فراگیری قرآن وارد شده بود و بعد از فراگیری قرآن که همه ما، مخصوصاً والدین، در این امر وظیفه سنگینی بر عهده داریم و باید به قرائت آن، اهمّیت داد.

    آسیب شناسی در آموزش قرآن
    مقام معظم رهبري در ديدار جمعي از قاريان, حافظان و علاقمندان به قرآن كريم فرمودند : « واقعيت تلخ اين جاست كه قرآن، هنوز در جامعه ما يك امر عمومي نشده است. همه به قرآن عشق مي ورزند، احترام مي كنند، اما عدّه كمي همواره آن را تلاوت مي كنند و عدّه كمتري در آن تدبّر مي كنند.»

    مساله ای که بسیار حائز اهمیت است این است که نوع قرآن خواندن ها و آموزش های قرآنی را آسیب شناسی کنیم و وجود این آسیب ها را با مربیان و قرآن آموزان هم در میان بگذاریم تا بدانند که چه چیز مانع از خوب خواندن قرآن می شود و یا تا کنون مانع بوده است تا با رفع آن آسیب ها زودتر به مقصد برسیم .

    مسأله اصلي اين است كه عموم مردم به اين دليل كه در روخواني قرآن با مشكل جدي رو به رو هستند لذا با  قرآن كريم انس دائمي ندارند. علت این مساله می تواند امور زیر باشد :

    1- هدف گذاري هاي نادرست در عموم آموزش هاي قرآن ؛

     به این معنی که  درعموم آموزش های قرآنی  مهم ترين و اساسي ترين هدف آموزش يعني” انس دائمي مخاطب با قرآن كريم ” نادیده گرفته می شود    به تعبير ديگر, بیشتر شیوه هایی که به کار گرفته می شود افراد را « قرآن دان » بار مي آورد اما در نهايت منجر به « قرآن خوان » شدن مستمر و مادام العمر فرد در مسير زندگي نمي شود.

    وجود یک برنامه زمانبندی شده منظم از جانب مربی و ارائه آن به قرآن آموزان و پیگیری اجرای هر روزه آن برنامه از اموری است که در رفع این آسیب می تواند مؤثر باشد

    2- وجود رسم الخط هاي متعدد در كتابت قرآن هاي رايج؛ (منظور از رسم الخط همان نحوه ي اعراب گذاري كلمات قرآن است)

     از آنجا که رسم الخط این قرآن ها با سواد فارسي يعني خواندن و نوشتن آموخته شده عموم مردم, تناسب لازم را ندارد لذا امر آموزش به نتیجه مطلوب نمی رسد.

    برای رفع این مشکل به نظر می رسد باید اعراب گذاری ها ی اضافه را از قرآن ها حذف کرد .راه دیگری که برای رفع چنین آسیبی مناسب به نظر میرسد این است که از همان اعراب گذاری ها برای آموزش استفاده شود.به طور مثال از در کلمه «جَاءَ» از حرکت فتحه ای که بر روی حرف جیم قرار گرفته استفاده شود برای آموزش صدای الف در عربی .به این نحو که : صدای الف همان صدای فتحه است ولی با کشش بیشتر .بنابراین حرفی که روی آن ، حرکت فتحه قرار گرفته است اگر در کنارش الف باشد آن فتحه را با دو ضرب کشش می خوانیم و اگر در کنارش الف وجود نداشته باشد آنرا با یک ضرب می خوانیم .

    به این ترتیب لحن عربی را از روی همین علائم به قرآن آموزان آموزش داده شده است .

    3- عدم مواجهه مستقیم با متن کتاب قرآن از همان ابتدای امر آموزش؛

    یعنی به جای اینکه از خود قرآن برای تمرین استفاده شود از متون قرآنی که در کتابهای آموزشی قرار داده شده است استفاده می شود و بر روی آنها تمرین می شود. هرچند هر دوی اینها، کلام قرآن است اما چون در متن کتاب قرآن دیده نمیشود، چشم انسان به همان متنی که در کتاب آموزشی است عادت می کند و فقط در اثر عادت، آن متن ها را به خوبی می خواند ولی وقتی به سراغ قرآن می رود با کمال تعجب ملاحظه می کند که از عهده خواندن همان متون در داخل کتاب قرآن بر نمی آید .برای رفع چنین آسیب و مشکلی باید از همان ابتدا تنها کتاب آموزشی که در اختیار قرآن آموزان قرار می گیرد کتاب قرآن باشد و نه هیچ کتاب دیگری.

     و حتی برای یادگیری قواعد تئوری، بعد از اینکه چند سرفصل، آموزش داده شد، قرآن آموزان به کتاب آموزشی ارجاع داده شوند تا با متن آن کتابها نیز آشنا شوند و قواعدی را که تا آن زمان آموزش دیده اند با کتاب آموزشی نیز تطبیق دهند .

    4- استفاده نا منظم و پراکنده از نوار ترتیل .

    استفاده از نوار ترتیل به صورت روزانه و مستمر ، امری است که به مرور زمان تاثیر خود را در صحت قرائت با لحن عربی و فصیح خوانی می گذارد لذا حتی در همان آغاز راه که افراد، هیچ قاعده ای را آموزش ندیده اند و حتی نمی توانند از روی متن قرآن به درستی بخوانند حتما این تاکید را داشته باشند که روزانه به مدت 15 دقیقه قسمتی از قرآن را باز کنند و با دقت از روی آن نگاه کنند و همزمان ، صدای ترتیل قاری را هم گوش کنند ولی به هیچ وجه با آن همخوانی نکنند .این کار باعث می شود تا در طول زمان کوتاهی به لحن عربی دست یابند .

    5- استفاده کم و نادرست از قدرت دیداری ؛ به عبارتی مبتنی بودن آموزش بر شیوه قاعده محوری به جای مهارت پروری ؛

    به این معنی که در بیشتر آموزش ها قوه شنیداری افراد ، بیشتر به کار گرفته می شود و در حالی که قرآن آموز فقط یک نگاه کلی به کلمات و عبارات دارد ، قرائت کلمه یا عبارت را از مربی میشنود و سپس آن را تکرار می کند .این امر باعث میشود که قرآن آموز ، فقط در طول مدت زمانی که مربی با او همراه است بتواند صحیح بخواند و در سایر اوقات از عهده خواندن کلمات قرآنی برنیاید . اين نوع آموزش، پذيرفته نيست زيرا این آموزش، به تعميم يادگيري منجر نشده است.

    به نظر دانشمندان, تنبل ترين عضو بدن, چشم است زيرا تنها ده درصد آن چه را مي بيند به مغز مخابره مي كند و از سوي ديگر 73 درصد يادگيري از طريق ديدن اتفاق مي افتد. بنابر اين اگر معلم، تكيه آموزش خود را بر شنيدن استوار گرداند, اين ده درصد ديدن نيز كاهش مي يابد و دانش آموز يا قرآن آموز از طريق شنيدن، با كلمات و عبارات و آيات، آشنا شده و بر اساس آن چه شنيده است ،تنها همان مطالب را « كلي خواني» مي كند.

     

    آنچه در رفع این آسیب می تواند مؤثر باشد استفاده حدکثری از قدرت دیداری در هنگام آموزش است تا به این ترتیب قرآن آموز ، به جای اینکه وابسته به مربی باشد وابسته به چشمش و قدرت دیداری دقیقش بشود.این بدین جهت است که در روخوانی قرآن و کسب مهارت در صحیح خواندن آن ، آنچه که مهم است این است که جزء به جزء یک کلمه دیده شود یعنی فقط آن چیزی خوانده شود که در همان لحظه دیده می شود .مثلا در کلمه «فَقَدِاستَمسَکَ » نباید کل کلمه یکجا دیده شود بلکه باید حرف به حرف کلمه به همراه حرکت خودش دیده شده و خوانده شود یعنی تا زمانی حق یک حرف ، به جا آورده نشده به سراغ حرف بعدی نرویم .

    از طرفی اين عادت هميشگي ماست كه همواره در خواندن, به حروف توجه مي كنيم. اما در خواندن آيات شريفه قرآن كريم نبايد به حروف توجه كرد زيرا اگر در خواندن آيات و عبارات قرآن به حروف توجه شود مطمئناً اشكالات متعددي ایجاد می شود و عموم اشكال رايج افراد در خواندن قرآن از بي توجهي به همين مساله ناشي مي شود. يعني آن كه بايد بياموزيم كه در خواندن قرآن برخلاف خواندن فارسي, توجه بصري (چشمي ) ما حتماً به « علائم » باشد و نه حروف؛ زيرا عموم افراد در شناخت حروف فارسي و عربي, مشكل خاصي ندارند, اما در شناخت علائم قرآن ( اِعراب ) با مشكل جدي روبه رو هستند.

    از آن جا كه همه ما با شكل و خواندن حروف, آشنا هستيم, بايد بيش تر توجه و حواس خود را به ديدن علائم حروف معطوف داريم؛ مانند راننده اي كه هنگام رانندگي هيچ گاه به ترمز, گاز, كلاج و دست دنده و فرمان اتومبيل نگاه نمي كند بلكه همواره به علائم و تابلوهاي مسير توجه دارد.

    نتيجه اي كه مي توان از نكته فوق براي بهبود شيوه هاي آموزش گرفت اين است كه توجه به ديدن علائم حروف به جاي ديدن حروف, كليد حل بسياري از مشكلات روخواني قرآن كريم است.  

    6-استفاده از لحن و آهنگ، پیش از کسب مهارت کافی در روخوانی ؛

     یکی دیگر از آسیبها درتلاوت قرآن این است که افراد ، پیش از آنکه مهارت کافی در روخوانی را پیدا کنند از لحن و آهنگ استفاده می کنند و همین باعث می شود که یک سری کشش های اضافی را به تبَع لحنی که به کار می گیرند  در تلاوت خود ایجاد کنند این در حالی است که ایراد کشش، بزرگترین آسیب روخوانی است و باید در مرحله اول رفع شود . یکی از راه های مناسب در رفع این آسیب این است که  اگر افرادی در جمع یک کلاس هستند که اشکال کشش حرکات کوتاه را دارند باید تا مدتی استفاده از لحن و آهنگ را کنار بگذارند تا راحت تر به نتیجه برسند .

    7-همخوانی در قرائت ؛

    اشکالی که در برخی شیوه های آموزشی دیده می شود این است که آموزش بر خواندن مربی استوار است و قرآن آموزان، آيات را با معلم يا نوار قرائت، همخواني مي كنند. به این ترتیب صحت قرائت قاری را نمی توانند به خوبی بشنوند و فقط در همخوانی با قاری گمان می کنند که خوب می خوانند و وقتی قرار است به تنهایی بخوانند خلاف این را ملاحظه می کنند.

    آنچه در رفع این اشکال ، مناسب به نظر میرسد این است که آموزش به شیوه معلم محور نباشد و بر پایه قرائت قرآن آموزان پیش برود یعنی آنها بخوانند و مربی محترم ، رفع اشکال کند و در مورد اشکالات قرآن آموزان توضیحات لازم را بدهد و شیوه صحیح خواندن را ارائه دهد و وقتی برروی صفحه یا آیه ای تمرین لازم انجام شد و همه یا عده ای به روانخوانی در آن قسمت رسیدند ، همان قسمت را با همراهی نوار همخوانی کنند .

     

    جمع بندی
    اکنون که با برخی آسیب ها در مسیر آموزش روخوانی و روانخوانی قرآن آشنا شدیم با امید به توجه به این آسیب ها و رفع آنها پیش از شروع آموزش ، به آموزش قواعد روخوانی و روانخوانی با استفاده از شیوه های عملیاتی خواهیم پرداخت .تقسیم دروس بر اساس جلسات درسی می باشد ولی هر کلاسی شرایط را خودش به مربی معرفی می کند و بر اساس سطح یادگیری قرآن آموزان ممکن است یک درس در دو جلسه یا سه جلسه ادامه یابد .

    موضوعات: درس اول آموزش مفاهیم  لینک ثابت



    [جمعه 1395-12-06] [ 03:35:00 ب.ظ ]





      آموزش قرآن   ...

    با سلام به قرآن دوستان محترم

    آموزش روخوانی و روانخوانی و تجوید و حفظ و مفاهیم قرآن به صورت غیر حضوری یعنی تلفنی امکانی است برای شما و فرزندان شما که امکان شرکت در کلاس های حضوری را ندارید . این کلاس ها کاملا رایگان است و با یک تماس تلفنی ازا ین امکان بهره مند می شوید .

    موضوعات: درس اول آموزش مفاهیم  لینک ثابت



     [ 03:10:00 ب.ظ ]





      سلام علی آل یاسین   ...
    سلام علی آل یاسین

    روزی تو خواهی آمد

    روزی تو خواهی آمد

    موضوعات: درس اول آموزش مفاهیم  لینک ثابت



    [جمعه 1395-04-18] [ 12:26:00 ب.ظ ]





      مقاله درباره سحر و جادو   ...

     

                                                   این مقاله در فصلنامه سراج منیر به چاپ رسیده و استفاده از آن  بلامانع است ‏

    موضوعات: درس اول آموزش مفاهیم  لینک ثابت



     [ 12:14:00 ب.ظ ]






      خانه آخرین مطالب لینک دوستان تماس با ما  

     
     
    بشتابید بشتابید بشتابید «زکات علم نشر آن است » حرف دل ، حرف حساب و آموزش های قرآنی هدف این وبلاگ است منتظر نظرات سازنده دوستان و خوانندگان گرامی هستم .آدرس ایمیل من : jannan.j55@gmail.com